خانمها بخوانند
|
در ادامه مبحث قبل، بهداشت مادر در دوران بارداری را پی می گیریم. از زمانهای گذشته نیز این موضوع را دریافته بودند که هر چه مادر در طول مدت حاملگی از تغذیه مطلوبتری برخوردار باشد، رشد و نمو جنین نیز بهتر خواهد بود. همچنین اگر مادر از نظر روحیات عاطفی، آسایش و آرامش بیشتری داشته باشد، به همان میزان فرزند آینده اش از نظر عاطفی، روحی و جسمی از موقعیت مطلوبی برخوردار خواهد بود و از نظر هوشی و ذهنی نیز پیشرفت قابل توجهی خواهد کرد. این موضوع را می توان در مورد فرزند اول هر خانواده ای دریافت. بیشتر فرزندان اول خانواده ها به واسطه توجه بیشتر پدر و مادر (از دوران بارداری تا تولد و بعد از آن) از وضعیت جسمی، روحی و عاطفی بهتری بهره مند می گردند و به دنبال آن از نظر پیشرفتهای علمی ـ اجتماعی و اقتصادی نیز موقعیت ممتازی پیدا می کنند اما هر چه بر تعداد فرزندان افزوده شود، به تدریج و به ترتیب از توجه پدر و مادر به فرزندان بعدی کاسته شده، کودک دچار توقف رشد و تکامل می شود و استعدادهای بالقوه اش شکوفا نخواهد شد. ناگفته نماند که این موضوع به موقعیت فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی هر خانواده ای نیز مربوط می شود. در بحث قبلی به مراقبتهای دوران بارداری در مورد بهداشت تغذیه، کنترل روند سلامت مادر و جنین و مسافرت در دوران حاملگی اشاره کردیم. در ادامه مراقبتهای دوران بارداری، عوامل مهم دیگری را نیز مورد بررسی قرار می دهیم.
تجویز و مصرف دارو در دوران حاملگی
در مراکز درمانی با مادرانی روبه رو می شویم که با وجودی که حامله هستند بدون توجه به عوارض خطرناک داروها اقدام به مصرف دارو می کنند و متأسفانه برخی از پزشکان و ماماها!! نیز اقدام به تجویز بعضی از داروهای ممنوعه می نمایند که به طور جدی، سلامت جنین و مادر را در معرض خطر قرار می دهند. امروزه در سطح زایشگاههای دولتی و بویژه خصوصی با مراجعینی روبه رو می شویم که تقاضا می کنند تا با استفاده از دارو سقط جنین صورت گیرد! گاهی مشاهده می شود که برخی از زنان به دلیل عدم آگاهی یا عدم رعایت روشهای پیشگیری از بارداری، حامله می شوند و از نظر روانی گاهی از نتیجه این حاملگی ناخواسته متنفر می شوند. بدین جهت، به اقدامات ناشایسته ای از قبیل متوسل شدن به وسایل و داروهای محرک سقط دست می زنند و این یکی از خطرناکترین موارد تجویز یا مصرف خودسرانه دارو می باشد که مجموعه پزشک، ماما، پدر و مادر مرتکب آن می شوند، در حالی که با یک اقدام پیشگیرانه ساده می توان از بروز این حوادث جلوگیری کرد، متأسفانه، گاهی برخی از همکاران پزشک و بخصوص ماماها اقدام به تجویز داروهای محرک سقط و برخی داروهای هورمونی می نمایند. چنین افرادی بدون اینکه عوارض خطرناکی از قبیل نقص عضو یا امکان ابتلای نوزاد دختر به سرطان سینه بر اثر تجویز پروژسترون و سایر داروهای هورمونی را در نظر داشته باشند مرتکب عملی می شوند که عواقب وخیمی برای مادر و جنین به بار می آورد. گاهی پدر و مادر بخصوص مادران به دلیل ضعف فرهنگی و کمی دانش با ارایه اطلاعات نادرست، پزشک معالج را دچار اشتباه می کنند. ولی به هر حال، این وظیفه رادیو، تلویزیون، مجلات و مراکز بهداشتی و درمانی کشور است که سطح آموزش و اطلاعات مادران را افزایش دهند و والدین را از این اقدامات بر حذر دارند. گاهی اتفاق می افتد که خانمی برای اینکه به قول خودش از شر جنین ناخواسته اش راحت شود، به هر وسیله و شیوه ای متوسل می شود و گاه که موفق نمی شود، دچار نگرانیهای روحی و عاطفی شده، به شدت از به دنیا آوردن نوزاد ناقص دچار هراس و وحشت می گردد. در ریشه یابی علل مصرف بی رویه و غیر علمی داروها در دوران حاملگی، به چند نکته اشاره می کنیم: 1ـ فرهنگ دارو و درمان تا کنون وضعیت نامطلوبی داشته است. بیماری که به پزشک مراجعه می کند، همیشه و تقریبا بدون استثناء انتظار تجویز دارو از طرف پزشک را دارد و گاه پزشکی که نسخه طولانی تری داشته باشد و داروی بیشتری تجویز نماید، بخصوص اگر تعداد داروهای تزریقی بیشتر باشد، در بین مردم از محبوبیت بیشتری برخوردار است. این یکی از آشکارترین مشکلات درمانی کشور محسوب می شود. متأسفانه جایگاه علمی و اجتماعی پزشکانی که تنها در صورت لزوم و ضرورت، اقدام به تجویز دارو می نمایند و بیشتر بر آگاهی بهداشتی مردم تکیه و تأکید دارند ناشناخته است و بیشتر مردم او را پزشک بی تجربه و بی اعتنا به دارو می دانند. این موضوع، باعث می شود که پزشکانی که تسلیم رضایت ظاهری بیماران نمی شوند، تحت فشار بیشتری قرار گرفته و آن دسته از پزشکان اندکی که نسخه خود را با میل بیمار تجویز نموده و هدفشان جلب رضایت ظاهری بیماران است کارشان رونق بیشتری پیدا کند. یکی از موارد این گونه مداوای غلط، تجویز داروهای تزریقی است که تنها و تنها در بیمارستان و برای بیماری که بستری و تحت نظر و مراقبت ویژه است باید تجویز گردد، در صورتی که مشاهده می شود که بدون حساب و کتاب، اقدام به تجویز این گونه داروها برای بیماران سرپایی و گاهی خانمهای باردار می شود. 2ـ مصرف خودسرانه دارو توسط خانمهای باردار نیز یکی از عوامل خطرناک در دوران بارداری است که می توان به تناسب دارو، اثرات تراتوژنیک مختلفی در بر داشته باشد. خانمهای حامله باید بدانند که حتی مصرف داروهای مسکن نیز می تواند اثرات ناگواری بگذارد. 3ـ برخی از خانها که دچار حاملگی ناخواسته می شود، تصمیم می گیرند با استفاده از دارو سقط جنین کنند و تقاضای تجویز این گونه داروها را از سوی پزشکان دارند. بر اساس مواردی که در کلینیک با آنها برخورد می شود، بیشتر این خانمها تعداد فرزندانشان بیش از سه فرزند است و عنوان می کنند که به دلیل عدم رعایت روشهای پیشگیری از بارداری، دچار حاملگی ناخواسته شده اند و از نظر روحی، خانوادگی و اقتصادی آماده پذیرش این فرزند نمی باشند. 4ـ عدم آگاهی پدر و مادر از فاصله گذاری بین فرزندان و روشهای ساده پیشگیری از حاملگی نیز یکی از دلایل عمده ایجاد مشکلات و معضلات بهداشتی جامعه است. مسؤولین خانواده یعنی والدین نیز باید بر تمام امور فرهنگی ـ اقتصادی اجتماعی خود مسلط باشند و از جمله باید برای تعداد مناسب فرزندان و فاصله گذاری مناسب بین آنها برنامه داشته باشند و گرنه دچار سرنوشت تأسفبار بعضی خانواده ها خواهند شد که دچار حاملگی ناخواسته و به دنبال آن فرزندان ناخواسته خواهند شد. روشن است که یک فرزند ناخواسته که پدر و مادر و حتی مادر در فکر سقط او بوده است، از نظر جسمی ـ روحی و عاطفی، به شدت آسیب پذیر است و آینده چنین کودکی با مخاطرات جدی رو به روست و خانواده و اجتماع، متحمل خسارت عمده ای می شوند. بنابراین، با توجه به گزارشات جدیدی که در مود تراتوژن بودن تقریبا تمام داروها رسیده، بهتر است از تجویز هر نوع دارویی در دوران حاملگی خودداری شود. باید یادآور شویم که به دلیل اینکه در سه ماهه اول حاملگی، ساختمان اندامها و اعضای مختلف جنین تشکیل شده و شکل واقعی خود را پیدا می کند، تجویز دارو در این دوره خاص از حاملگی، بسیار پرمخاطره است و تنها باید در مواردی اقدام به تجویز دارو برای یک خانم باردار نمود که ضرورت و فوریت داشته باشد و جان مادر و جنین در معرض خطر جدی قرار گیرد و حتی میزان تجویز هر داروی ضروری نیز باید محدود به حداقل مقدار مؤثر آن باشد. خانواده های محترم و بخصوص مادران باردار باید از مصرف خودسرانه دارو جدا بپرهیزند.
آیا مادران شاغل می توانند در دوران حاملگیبه کار ادامه دهند؟ تا حدودی بیشتر زنان باردار قادر خواهند بود به طور تمام وقت یا نیمه وقت به کار خود ادامه دهند و اینکه تا چه زمانی از مراحل حاملگی، اشتغال بلامانع است، به نوع اشتغال، مخاطرات محل کار و ارتباط با مواد شیمیایی و رادیواکتیو، سیاست حاکم بر جامعه و کارفرما در ارتباط با خانمهای باردار و عوارض احتمالی بارداری و شرایط فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی هر جامعه بستگی دارد. دیده شده که برخی از خانمها تا آخرین روز حاملگی نیز به طور فعال کار می کنند و با هیچ عارضه ای نیز روبه رو نشدند. به هر حال، یک خانم حامله باید در موقع کار، جهت جلوگیری از خطرات احتمالی یا خستگی استراحت بیشتری نسبت به زنان غیر حامله داشته باشد. استحمام در زمان بارداری بسیار خوب و حتما ضروری است، اما خانمهای حامله باید در سه ماه آخر باداری بیشتر مراقب باشند، چون ممکن است به علت وزن زیاد، دچار عدم تعادل شده و به زمین بخورد. |
